• Dagboek W. Kat

  • Introductie bij ‘Dagboek W. Kat’

    Enige tijd geleden werd Til Ekkes-Kat, na het overlijden van haar echtgenoot Dick, opgenomen in een verzorgingstehuis. In de maanden nadien werd gestaag hun woonhuis Krokusstraat 46 leeg gemaakt en daar bleek flink wat bewaard te zijn. Zo kwam onder meer tevoorschijn een geschrift met als titel ‘Dagboek W.Kat’. Wim Kat was de vader van Til en haar na de oorlog geboren zus Marijke en hij speelde in onze vereniging door de jaren heen een grote rol. Zo speelde hij vele jaren in KZ 1, was later gedurende 16 jaar onze voorzitter en maakte ook deel uit van de allereerste redactie van ons clubblad, dat voor het eerst op 1 november 1929 verscheen.

    Zijn dagboek begint op 12 september 1944 en geeft - meestal dagelijks - een verslag van de gebeurtenissen in Koog. Er mocht geen competitie meer gespeeld worden van de bezetter en alles schoof steeds meer op richting wat wij later ‘de hongerwinter’ zijn gaan noemen en het dagboek eindigt in juni 1945.

    De familie Kat woonde aan de Parallelweg, meteen tegenover het station Koog-Bloemwijk en die omgeving, die voor vele KZ’ers om allerlei redenen zeer bekend is, komt natuurlijk veel voor. Alles gaat eigenlijk over wat het verloop van de oorlog betekent voor het dorp en haar inwoners, maar omdat het zo in onze eigen omgeving is en gaat over mensen, die vele oudere KZ’ers persoonlijk gekend hebben, bracht het lezen in elk geval voor mij een heel realistisch gevoel mee.

    In overleg met de familie Kat/Ekkes is daarom besloten de inhoud via deze site met andere belangstellende KZ’ers te delen. Na de intro met twee dagen plaatst de redactie elke dag één dag van het geschrift en als we eenmaal bij zijn, in ongeveer begin januari, volgen we verder de data van plaatsing in het dagboek, want er is niet echt elke dag iets beschreven.

    Bij het lezen wordt de lezer meegenomen naar die bijzonder zorgelijke tijd. Dat is om veel redenen leerzaam en het kan bijvoorbeeld ook helpen om het benoemen van de zorgen van de huidige tijd van Covid-pandemie met iets meer gevoel voor de betrekkelijkheid van dingen te bezien.

    PH  

    P.S.

    Ten gerieve van de regelmatige volger plaatsen wij steeds de laatst verschenen pagina bovenaan. Wie later 'instapt' en vanaf het begin wil lezen kan dus naar beneden 'scrollen'.

  • 11 Oct '44.

    We zijn gelukkig hier ter plaatse van represailles verschoond gebleven tot dus verre. Met Zaandijk is schijnbaar deze perio­de weer afgesloten.

    Het volgende nare nieuws was, dat ze op de Zaanweg te Wormer­veer 5 gijzelaars in 't openbaar terechtgesteld hebben als strafmaatregel tegen de moord op de commissaris van politie. Onder deze was een Wormerveerder n.l. Hofland. De andere 4 waren geen Zaankanters.

    Nu juist wordt vernomen, dat ze in Krommenie het Wehrmachtsbe­drijf de Blikfabriek onklaar gemaakt zouden hebben. Daar volgt ook wel weer het een en ander op.

    Vandaag met de vrienden Patist en Visser den geheele dag de Beemster ingeweest op zoek naar fruit, waar we aardig in geslaagd zijn.

    De zinnen nog weer eens even verzet, want het leven der laat­ste dagen is zoo zenuwsloopend dat het bijna niet meer waard is, om geleefd te worden.

    Tilly vindt het wel leuk in donker 's avonds en we zitten genoeglijk rondom het kleine pitje nog een spelletje te kaar­ten voor ze naar haar bedje gaat.

  • 10 Oct '44.

    Zoo schrijf ik dan vanavond "by candlelight" m'n dagboek! Vanmiddag is n.l. de stroom afgesloten en prutsen we nu bij een kaarsje en een petroleumlampje ( zolang althans de voor­raad petroleum strekt en dat is niet ver ).

    We hebben weer een heerlijke dag achter de rug. Vanmiddag hoorden we, dat ze in Beverwijk en Uitgeest 5 huizen in de brand hadden gestoken en even later dat ze ook reeds in Zaan­dijk gearriveerd zouden zijn.

    Helaas bleken deze berichten juist te zijn en ook in Zaandijk werden 5 huizen verbrand, n.l. het mooie kapitale huis van den heer Woudt en 5 huizen op de Tuinkade, daar vlak achter. Met lichte bommetjes en fosfor werd het vonnis voltrokken.

    Ik ben uit kantoor direct thuisgekomen en heb den gehele middag rondgehangen met de vrees dat ook het Koogje aan de beurt zou komen. Dit is tot dusverre nog niet geschied en wij wachten in angstige spanning op den dag van morgen. Vele menschen zijn reeds hun huizen aan het leeghalen, die op een hun inziens bedreigd punt zitten. Wij hebben wat koffers gepakt en kleeren klaargezocht en wachten verder maar af.

    Wie zal het noodlot treffen? Hiertegen kan je toch geen maat­regelen nemen.

  • 9 Oct. '44

    Voor deze Maandag is maar een goed woord te vinden: Een zenu­wendag in alle opzichten!

    Hedenmorgen op kantoor plots 2 zware knallen, kennelijk uit de naaste omgeving. Bij informatie bleek het, dat op de spoor­rails tegenover het KFC-terrein 2 tijdbommen ontploft waren. Groote consternatie allerwegen. Later bleek, dat hetzelfde gebeurd was op Zaandam en om plm 1 1/4 uur te Zaandijk.

    We leven nu weer op een vulkaan, vanwege de te verwachten strafmaatregelen tegen deze onverantwoordelijke daden.

    We hebben dan ook wat koffers gepakt staan, om op alles voor­bereid te zijn. Diverse menschen zie je sleepen om reeds kleeren etc. naar andere te brengen, om op deze wijze het risico te verdeelen.

    We zullen hopen, dat een en ander nog wat zal meevallen.

    Vandaag hebben we hier op het Koogje nog stroom, Zaandam en Zaandijk zijn reeds in het duister gehuld. Morgen zullen wij aan de beurt zijn volgens beweren!

    Hedenavond kwam plots ons leuke kleine treintje aangesnord. We vlogen allemaal naar buiten en verwachtten het ergste... De trein trok zich echter van alles niets aan en stoomde rustig over de fatale plaats! Beter zoo dan andersom!

  • 7 Oct '44.

    Hedenmorgen vroeg is de commissaris van politie te Wormerveer het slachtoffer geworden van een aanslag. Spoedig zagen we de Grüne Polizei met helmen en geweer in den aanslag voorbijsnor­ren. Naar beweren zouden ze in Wormerveer weer diverse men­schen opgepikt hebben.

    Ik ben vanmorgen met samen met Tilly druk bezig geweest, alle in huis aanwezige flesschen goed omgespoeld, van water te voorzien en als uiterste reserve op zolder te plaatsen.

    Na het electrisch, zal gas en water weldra volgen, redeneeren wij nu al.

    Het wordt nu toch wel een heel gek wereldje, waarin we komen te leven. Het gas is ook voor de zooveelste keer veranderd. En met het oog op het licht zullen we a.s. week wel heel vroeg boterham eten 's avonds.

    Van de fabriek een mooi zendingtje artikelen thuisgekregen. Als we het geluk hebben nog wat gas te houden, zullen we het met de voeding nog wel een tijdje uit kunnen zingen.

    In Utrecht moeten alle mannen van 17-50 jaar zich melden, met winterkleeding en wollen dekens, om hier of daar te spitten.

    Bij geen gevolg de kogel!

  • 5 Oct '44.

    Weer een dag vol sensatie en geruchten!

    Het begon vanmorgen met het bericht, dat een locomotief bij de Zaanbrug te water was gereden vannacht. We vreesden reeds alle voor straffe tegenmaatregelen, toen bekend werd, dat deze spoorbrug reeds geruime tijd openstond! Door een of andere nalatigheid was dit zeker aan de aandacht ontglipt. Een ge­dood, drie gered.

    Toen het bericht, dat zware bommenwerpers de Westcapelsche zeedijk stuk gegooid hadden, waardoor het zeewater Walcheren binnenstroomt en dit mooie eiland geheel dreigt onder te loopen. De oorlog is wel wreed en ook ons landje krijgt dit keer z'n deel.

    En vanavond kwam het volgende bericht in de krant:


    Noord-Holland Maandag a.s zon­der stroom

    Vitale bedrijven uitgezonderd

    Amsterdam, 5 Oct. In aansluiting aan het bericht van het departement van Handel, Nijverheid en Scheepvaart van 3 Octo­ber jl., waarbij werd medegedeeld, dat stroomlooze uren zouden worden ingevoerd, waarvan de tijdsduur zou worden geregeld naar den toestand ter plaatse, wordt ter kennis van de afne­mers van electrischen stroom in de geheele provincie Noord-Holland gebracht, dat de plaatselijke omstandigheden eischen, de stroomlevering te beperken tot bedrijven en inrichtingen van algemeen belang en tot die, waarvan de stopzetting onmid­dellijke gevaren zal medebrengen voor het leven of de voedsel­voorziening der bevolking.

    De stroomlevering zal ,derhalve met ingang van 9 October a.s. met uitzondering van die aan de voornoemde bedrijven, worden gestaakt.


    De gevolgen?

    Met de kippen op stok! Niet strijken meer! Geen trams meer! Geen stofzuiger meer! Geen geroosterd broodje meer! Wat volgt?

  • 4 Oct '44.

    Onze ochtend-dienstbode heeft Jans in de steek gelaten en een andere betrekking opgezocht, waardoor Moeder de vrouw het nu weer een stuk drukker heeft gekregen. En over een ander meisje hoef je in deze tijd niet te prakkizeeren. Ze kunnen veel meer geld op andere wijze verdienen. Kantoor, fabriek en ook zwarte handel betalen lonen uit, waar wij niet aan kunnen tippen!

    Vriend Roefstra heeft een derde dochter gekregen, genaamd Elsje. Dat wordt daar een complete harem.

    Suiker krijgen we voorlopig niet meer. Nu maar weer gewerkt met Honig's zoetmiddel!

    Mijn naamgenoot, muzikant Kat van Zaandijk schijnen ze gear­resteerd te hebben. Op de haven te Zaandam passeerden wat D. snelbooten. Hij speelde toen naar beweren het populaire lied van "Ik ben in Parijs geweest". Dit getuigde ook van weinig respect tegenover de D. Immers zoo kort na de ontruiming van Frankrijks hoofdstad!

     

  • 2 Oct 1944

    October! Een nieuwe maand is weer ingegaan. Wat zal deze ons weer Brengen? Zoo rijgen zich de dagen tot maanden en we wachten....

    In Brabant en de Betuwe wordt nog steeds fel gestreden. Wat een leed voor de bevolking daar!

    Het radio-draadje gaf heden weer het volgende akelige nieuws.

    In Putten op de Veluwe is een Duitsche auto aangevallen, waarbij een officier en een der manschappen gedood werden.

    Als represaille moeten nu alle mannen uit Putten van 17-50 jaar naar Duitschland als dwangarbeider, terwijl de rest der bevolking het dorpje direct ontruimen moet, waarna alles met de grond gelijkgemaakt zal worden. Verder commentaar overbo­dig.

    In een der veroverde plaatsen der geallieerden, gaf een der soldaten de omringende kinderen een reep chocolade. Het ver­haal luidt, dat de kleintjes zich naar moeder haasten, om te vragen, wat ze nu wel van die vreemde soldaat gekregen hadden!

    Zooiets toch hadden ze nog nooit gezien of geproefd in hun kortstondig bestaantje.

  • 30 Sept '44.

    Als je een oogenblik de narigheden van deze donkere dagen opzij kan schuiven en nog niet geheel de zin voor humor verlo­ren heb, zijn er nog wel van die kleine gebeurtenissen, die op je lachspieren werken. Zie onder meer het vervoer.

    Wat we hier langs de Parallelweg zien trekken is af en toe vermakelijk!

    In de eerste plaats is de Zaanstreek nog 2 "glazen koetsen" rijk. Deze zien we dan ook regelmatig, met passagiers van alle rang en stand, voorbij sjokken. Dan zijn daar de gewone platte boerenkarren met paard bespannen, met of zonder huisraad, waartusschen alle vrouwelijke leden met kinderen verscholen zitten. De laatste dagen ontdekten we een nieuwe wijze van vervoer. Op transportfietsen met een groote bagage­drager voorop, oude vrouwtjes, die op deze manier van de eene plaats naar de andere vervoerd worden. Een komisch effect.

    Doch het fraaiste was gistermiddag een heer van naar schatting 35 jaar, die, bij gebrek aan fiets, rustig de handen over elkaar, op de groote weg op rolschaatsen voorbijstoof.

    Nood maakt ieder vindingrijk. We wachten nu weer op nieuwe ontdekkingen!

  • 29 Sept '44.

    Vandaag kwamen de nieuwe bonnen weer uit! Alles leeft op het oogenblik om de voedselvoorziening! Wel kwamen de noodrantsoe­nen aan de beurt, doch de hoeveelheden bleven gelukkig nog hetzelfde. Erg veel minder kan ook niet hoor!

    We hebben nu wel bonnen, doch nu de vraag of er ook goederen voor aanwezig zijn. Zoo kreeg Jans om te beginnen van den slager zegge en schrijven een ons gehakt. Gemengd met flink wat paneermeel kwamen er met kunst- en vliegwerk nog 2 bal­letjes uit. Ons rantsoen voor een geheele week!

    Daar onbekenden de spoorbrug in Wormerveer opengedraaid had­den,  hebben de D. uit represailles 2 huizen in de brand gestoken, naar vernemen van 2 notarissen, die met de affaire totaal niets uitstaande hebben. Binnen 10 minuten moesten ze de huizen uit zijn, waarna er brandbommen ingegooid werden. Ze brandden geheel uit. Vreeselijk als je zoiets overkomt.

    Voor herinnering volgt een bonnenlijstje van de voedseldistri­butie per inwooner per 14 dagen:

    38 rantsoenen brood = 4 1/2 brood

    3 1/2 liter taptemelk

    1/2 pond roggevlokken

    1 ons vermicelli of pudding (per 4 weken)

    1/2 pond boter of margarine

    1 ons 20+ kaas

    1/2 pond suiker

    1/2 pond jam of stroop

    1/2 pond koffiesurrogaat per 8 weken

    1 stukje eenheidstoiletzeep

    1 pak zeepvervangend waschmiddel

    4 kg aardappelen

    1/2 pond vleesch of kaas

    1 ons vervangingsmiddelen zooals bouillonblokjes, pakjes soep etc

    Groenten veelal uitsluitend zwart.

    Ziedaar de ingrediënten, waaruit Moeder de huisvrouw in deze tijd 14 dagen lang 3 maal per dag de maaltijden mee moet bereiden.

    Ieder zorgt, zooals begrijpelijk is, zooveel mogelijk voor "zwarte bijvoeding"!

  • 28 Sept '44.

    De Telegraaf komt ééns per 2 dagen en ons vroeger zoo lijvig dagblad, is nu een half blaadje geworden.

    Toch staan er nog wel aardige dingen in en daar er deze dag weinig vermeldenswaardig heeft plaatsgevonden, volsta ik dit keer met eenige uittreksels:

    DE SPOORWEGSTAKING

    Het Nederlandsche spoorwegpersoneel is in staking en deze groep van de bevolking, die gedurende de oorlogsjaren reeds aan zooveel lof en critiek bloot stond, staat wederom in het brandpunt der belangstelling.

    Het is thans niet het moment, te discussiëren over het voor en tegen van deze staking. Wat voor de bevolking van de groote steden van belang is, is de vraag: "Hoe komen wij aan de  noodige levensmiddelen voor de komende weken en maanden?

    Het komt ons voor, dat , met terzijdestelling van principiële tegenstellingen, bij goeden wil van alle partijen een oplos­sing mogelijk is, die niemands geweten geweld behoeft aan te doen en niemands prestige schaadt.

    Wij denken aan de oplossing, die gevonden werd in den vorige oorlog ten gunste van de burgerbevolking in België, die, tusschen de fronten geraakt, eveneens den hongersnood in het gezicht zag. Van Amerika uit werden toen de z.g. "Relief"-schepen met levensmiddelen bevracht; de Duitsche duikbootkapi­teins werden op de hoogte gebracht en zij lieten de schepen met levensmiddelen ongemoeid, zoodat de ergste nood voor de Belgische burgerbevolking gelenigd kon worden.

    Iets dergelijks zou thans ook mogelijk zijn en op heel wat eenvoudiger schaal dan toen. Immers: de levensmiddelen liggen op slechts enkele tientallen kilometers van de groote steden. er is dus in wezen niets anders, dan dat goederentreinen met levensmiddelen gaan rijden. Met deze oplossing zou iedereen gebaat zijn. Het streven om in de komende moeilijke periode de bevolking van de groote steden in het Westen voor den absolu­ten hongersnood te vrijwaren, kan ook in het oog van den grootsten scherpslijper nooit in strijd zijn met de instruc­ties of opvattingen de belligerenten.


    LUIERS.

    Natte luiers moet men onmiddellijk in een teil met koud water zetten. Den volgenden morgen spoelt men ze eerst in dit water goed uit door ze flink op en neer te halen. Vervolgens spoelt men ze in schoon water. Hierna hangt men ze buiten, liefst in de zon, omdat zon ontsmet. Maar ook een weinig regen is geen bezwaar. Het is hoofdzaak, dat de buitenlucht de wasch frisch maakt.

    Vuile luiers reinigt men zooveel mogelijk door het vuil met een bot mes af te schrapen, daarna weekt men ze in ruim koud water. Den volgenden dag is alle vuil losgeweekt en rest nog slechts een vlek, die plaatselijk uitgewasschen kan worden of beter nog te verwijderen is door uitkoken.

  • 27 Sept '44.

    Ik heb m'n dagelijksch babbeltje op papier plm. een week niet kunnen neerpennen door een flinke bronchitis-aanval. Nu gaat het wel weer, doch thans is Jans aan de beurt en vroeg onder de wol gekropen.

    Veel bizonders is er deze week niet gepasseerd. We zijn met den oorlog ook nog niet erg opgeschoten. Arnhem en Nijmegen liggen in de eerste linie en ook in de Betuwe wordt zeer zwaar gevochten.

    De vernieling van de havenwerken van Amsterdam heeft haar einde genomen. Ook zijn er twee schepen in het N.H. kanaal bij fabriek de Vrede tot zinken gebracht, waardoor alle verkeer te water practisch stopgezet is.

    Met de evacuatie gaat het vreemd. Nu schijnt b.v. Beverwijk niet geheel ontruimd te moeten worden en gaan diverse inwoners van deze plaats dan ook weer "de weg terug".

    Hier op het Koogje zijn er niet veel aangekomen. De meeste menschen uit Heemskerk en Uitgeest, die oorspronkelijk hier naar toe gedirigeerd zouden worden, zijn bijna alle in Krommenie en Akersloot onder dak geholpen. Ze blijven ook, zooals te begrijpen is, het liefst dicht bij huis. Hoe lang moet deze toestand echter nu nog duren?

    Met levensmiddelen rollen wij er nog wel aardig door, doch er zijn wel anderen, vooral in de groote steden. In Amsterdam is nu een bon bekendgemaakt voor "bevroren groenten" .

    Om een beeld te geven uit deze tijd volgen hier enkele zwarte prijzen:

    Boter        f 25 - f 30 - per pond
    Vleesch     f 11              "     "
    Aardappelen  f 26        per mud
    Jenever      f 80           per liter
    Kaas         f 25          per stuk (4 a 5 pd)

    Zie daar een greep. Dergelijke uitgaven kan slechts een zwart-handelaar zich permitteren!

    Voor een doodgewone heerenfiets met geen nieuwe, doch vrij behoorlijke banden werd de somma van f 1800 = geboden!!

  • 21 Sept '44.

    Zware gevechten in Nijmegen en omgeving. Zal onze fabriek nog schade oploopen?

    Van kantoor 18 menschen behulpzaam op gemeentehuis bij de evacuatie-voorbereiding uit Heemskerk en Uitgeest.

    Ook het grootste gedeelte van de fabrieksarbeiders helpen bij de groote stroom vluchtelingen uit de duinrand.

    Hedenmorgen het bericht, dat er tusschen Zaandijk en Wormer­veer door een bom of iets dergelijks het eenige treintje, dat nog loopt, gederailleerd was. Gelukkig geen slachtoffers, doch alle bevreesd voor represaille-maatregelen.

    Hedenmiddag zware knallen uit richting Amsterdam, waar diverse havenwerken vernietigd worden.

    De gespannen atmosfeer duurt voort. Zelfs Tilly, evenals andere kinderen, komt met berichten en geruchten. Gelukkig zich nog niet bewust van alles wat zich in deze zotte wereld afspeelt.

     

  • 20 Sept '44.

    Volgens beweren reeds gevechten in Nijmegen.

    Nieuwe luchtlandingstroepen in andere delen van ons land. Momenteel is het hier heel erg rustig. Alleen ook deze dag veel ellende langs den weg van evacués. Koog a/d Zaan schijnt er thans 700 te krijgen uit Heemskerk en Uitgeest. Ook wij zullen wel "visite" krijgen. Afwachten maar. Je kunt beter menschen in huis krijgen, als zelf er uit moe­ten.

    Vanmorgen een doosje sigaretten van buurman Bijleveld ontvan­gen van een weddenschap. Dolblij met 20 Consi-sigaretten!

  • 19 Sept '44.

    Nieuwe luchtlandingen van geallieerde troepen in Midden Neder­land. Ziedaar, het voor ons voornaamste nieuws uit het leger­bericht. Valkenswaard en Eindhoven gevallen. Ook deze dag was er weer een vol spanning en narigheid.

    Vanmorgen op kantoor kwam plots het verschrikte gezicht van Jans, die met Loes me een relaas gaven, wat schoonpapa medege­maakt had. Een kort resumé luidt als volgt: Voor de vijfde maal kwam een auto met landwacht benzine vorderen, doch daar ze geen papieren hiervoor konden toonen, weigerde papa volko­men in z'n recht staande, gezien de officieele voorschriften. De heeren begonnen te dreigen en wenden zich tot den burge­meester, die echter hetzelfde betoogde, waarop de heeren zich tenslotte verwijderen.

    Tegen 12 uur kwam het bericht, dat Velsen vanavond voor 8 uur en Beverwijk voor Zaterdag ontruimd moest zijn. Nieuwe ellen­de, voor die betreffende menschen.

    Zonder mogelijkheden van vervoer, vaak zonder meer dan het hoognodige mee te kunnen nemen, opgejaagd van huis en haard. Vanavond passeerden hier reeds slachtoffers. Een zielig ge­zicht.

    Het was trouwens de geheele dag een komen en gaan. Veel NSB families ook vertrokken.

    Nog steeds gedreun en geknal aan de kust. Een auto met land­wachters over de kop geslagen bij station Koog Zaandijk.

    Ziedaar weer een kort overzicht over de gebeurtenissen van deze dag.

  • 18 Sept '44.

    We zijn vandaag niet veel wijzer geworden. Het wehrmachtsbe­richt maakt melding van luchtlandingstroepen o.m. Nijmegen, Eindhoven en Tilburg. Verder komen er geen berichten door, want alle verkeer is practisch verstard. Vanmorgen is er een klein treintje doorgekomen met 4 wagens erachter. Zoo goed als geen passagiers. Alle stations zijn verlaten, spoorbomen worden niet meer gesloten enz. In deze tijd kom je aan de weet, wat een geordende maatschappij beteekent.

    Ook het artikel zout is schaarsch. Vandaag gelukkig nog een paar pond op de kop getikt. Want zonder het zout des levens smaken de piepers helemaal niet!

    Gedurende de geheele middag zware dreunen gehoord. Naar bewe­ren wordt Schiphol opgeblazen.

    Op kantoor allen voorzien van een nieuwe Ausweis. Speciaal bedoeld om bij e.v. oppikkerij direct te kunnen bewijzen, dat we in de levensmiddelenvoorziening werkzaam zijn.

    Zoo zijn al deze berichten afgestemd op de oorlog. Daarvan is alles dan ook doordrongen en beheerscht al je daden en denken. Elk gesprek gaat over hetzelfde.

    Waar moeten we na de oorlog over praten? Of komt dan weer de verdeeldheid als onderwerp boven?

     

  • 17 Sept '44.

    Een Zondag vol spanning. Prachtig mooi herfstweer. Tegen 10 uur hedenmorgen sterke groepen vliegtuigen, in formaties van 12 stuks, helder blinkend in het zonnetje.

    In het geheel geen treinenloop meer.

    Hedenavond het bericht van nieuwe landingen luchttroepen in de omgeving van de groote rivieren. Razend nieuwsgierig naar verder nieuws. Zitten nu slechts +- 60 km van dit nieuwe front. Wat zal de eerstkomende week ons brengen?

    Ook geruchten over nieuwe razzia's in de Zaanstreek in verband met de afkondiging van gisteren.

    Moeten ook ditmaal alles gelaten afwachten hopen, dat alles zich gunstig zal ontwikkelen. Vanmiddag met Jans naar Wormer-veer gewandeld. Op visite geweest bij K. Joon. Een gezellig babbeltje gemaakt. Een echte Chief Wip sigaret gekregen!
    Verder vanavond weer water afgetapt. Al met al een uiterst onrustige stemming overal.

  • 16 Sept '44.

    Zaterdag- nieuwe bonnendag! De kruidenierswinkels werden direct bestormd, om zoo gauw mogelijk de artikelen maar weer in huis te krijgen.

    Met het roken is het ook droevig gesteld! Heden mijn bonnetje ingewisseld voor 20 gram shag (1/2 pakje) zijnde mijn rantsoen voor 14 dagen. Als je een beetje trekt is het met 2 dagen reeds op. Heb als " bijvoeding" nog wat inlandsche tabak uit Veenendaal. Niet lekker, doch het rookt.

    In het avondblad een verbod van fabricage van o.m. vermicelli, macaroni, spaghetti en bakmeel, alle vallende onder de Honig's artikelen. Kennelijk de bedoeling meel te besparen voor brood. Tevens verscheen heden in het avondblad (ochtendblad komt er trouwens sinds lange tijd niet meer) de volgende publicatie:

    BEKENDMAKING.

    De Höhere SS-und Polizeiführer "Nordwest" deelt mee:

    De Duitsche SS-en politieformaties, met inbegrip van den Ar­beitskontrolldienst en de geheele Nederlandsche politie hebben opdracht gekregen in steden en dorpen, op straten en pleinen 16- tot 50-jarige Nederlanders, die daar rondhangen, die kennelijk niets om handen hebben en hun tijd zoekbrengen met lanterfanten en lummelen, onverwijld te arresteren en naar het tewerkstellingskamp te Amersfoort over te brengen. Van daar zullen zij ter beschikking gesteld worden van de arbeidsbu­reaux in Duitschland.

  • 15 Sept '44.

    Geruchten dat de IJpolder onder water gezet wordt.

    Hedenavond opgeschrikt door vreemde ontploffing in de richting van de kust. Vermoedelijk een of andere proefneming met een raketachtig voorwerp, wellicht in verband met V 1.

    We zagen iets door de lucht zweven met een roodachtig vuur!

    Maastricht en Eysden door de geallieerden ingenomen. De toe­stand spitst zich hoe langer hoe meer toe. Gesleep en geren om wat levensmiddelen in huis te krijgen. Wie weet hoelang deze toestand nog duren moet. Verbindingen zijn met andere streken geheel verbroken.

    Gasuren van hoogerhand vastgesteld. Van 7-8, 11-1 en 5-7. Jans heeft veel zorgen hoe zij deze keer de wasch klaar krijgen moet. Vanavond met vriend Patist een lekker borreltje gedron­ken, met als bijvoeding een lekker stukje Verkade's-invasie-taai! Een kleine onderbreking van de dagelijksche zorgen-sleur!

  • 14 Sept 1944

    Ik kan wel zeggen, dat er hedenmorgen door de geheele Zaan­streek een zucht van verlichting opsteeg, toen bekend werd, dat zich 6 piloten op het politiebureau van Zaandam gemeld hadden.

    Er hingen reeds biljetten aan, dat met de terechtstelling van 3 gijzelaars per dag doorgegaan zou worden, tot de ondergedo­ke­nen zich gemeld hadden. Nu werden de Zaansche gijzelaars vrijgelaten, wat voor de betreffende personen plus familie en ons allen een geweldige opluchting beteekende. In middels blijft daar nog het leed van de 4 slachtoffers van gisteren..

    Het treinverkeer met de andere deelen des lands is zoo goed als gestagneerd. De stoomtreinen schijnen in het geheel niet meer te rijden, in verband met het beschieten daarvan.

    Morgen noodrantsoenen halen. Op de vleeschbon ook kaas ver­krijgbaar gesteld, bij gebrek aan het eerste artikel. Mooi herfstweer. Vanmiddag 1 maal luchtalarm. Hoorden bommen val­len, doch waar is niet bekend. Vandaag blanke broeder met stroop gegeten! Wanneer komt de biefstuk weer?

  • 13 Sept '44.

    Nadat de morgen rustig verlopen was, werden we om 1 1/2 uur opgeschrikt door het bericht, dat indien voor 2 uur geen aanwijzingen binnengekomen waren, die tot opsporing van de van de verdwenen Engelsche of Amerikaansche vliegeniers zouden leiden, 4 gijzelaars te Zaandijk zouden worden doodgeschoten.

    Een angstige middag op kantoor volgde, tot te +- 5 uur bekend werd, dat er inderdaad 4 menschen waren terechtgesteld. Van­zelfsprekend een geweldige downstemming.

    Veel gegis van namen, doch den heer Verdonk, drogist te Zaan­dijk, die naar verluidt een parachutist had meegenomen, schijnt bij de slachtoffers te behoren. Overal een zenuwachti­ge en gedrukte atmosfeer. Om alles onder woorden te brengen is niet doenlijk.

    Krijgen meer en meer de overtuiging, dat ons land voorlopig nog niet aan de beurt schijnt te zijn. De hoofdstoot schijnt tegen Duitschland zelf te gaan.

  • 12 sept 1944.

    Hoewel ik direct erkennen moet, dat ik met dit dagboek rijke­lijk laat van start ga, leven we momenteel in zoo'n bewogen tijd, waarbij elke dag opnieuw verrassingen brengt (en meestal niet van de aangenaamste soort!) dat ik besloten ben voortaan elke dag enkele belevenissen op te tekenen. Hopelijk kunnen we later om deze zorgen, die ons nu zoo zwaar drukken, weer hartelijk lachen.

    Volop oorlogstijd! De groote strijd is onze grenzen genaderd. Gisteren, op onze 10de verjaring van Tilly voor het eerst de grens bij Eindhoven overschreden.

    Alles leeft hier nu in afwachting. Het lijkt wel of we op een vulkaan leven. Gisteren een aangeschoten vliegtuig boven Zaandijk. 9 Parachutisten uitgesprongen en naar verluidt de meeste ondergedoken. Vandaag, razzia met als gevolg verschil­lende menschen opgepikt en in overvalauto naar Amsterdam gebracht. Voor de tweede week geen vleesch! Mogen geen brand­stoffen gebruiken of vervoeren. Nieuwe zorg over onze kool­tjes. Komen ze ook deze weghalen, gelijk mijn radio en fiets?

    Ook op kantoor zenuwenstemming. Orders en contra-orders. Geen goederen afgegeven meer. De rest blijft gereserveerd voor Zaansche bevolking. Gas op enkele uren van den dag. Treinen­loop zeer onregelmatig. In Amsterdam geen tram van 10-4 uur. Uitzonderingstoestand. Om 8 uur ieder van straat. Dit laatste duurt reeds 6 weken.